Ja, een energielabel is verplicht bij een monument. Sinds 29 mei 2026 is de vrijstelling voor monumenten vervallen, dus heb je een geldig label nodig als je je monument verkoopt of verhuurt (bron: RVO, ILT). Je hoeft een monument niet te verduurzamen: de energie-eisen zelf gelden niet voor monumenten.
Wanneer heb je bij een monument een energielabel nodig?
RVO noemt deze situaties. Sinds 29 mei 2026 gelden ze ook voor een monument:
| Situatie | Label nodig? |
|---|---|
| Verkoop van het monument | Ja |
| Verhuur aan een nieuwe huurder | Ja |
| Verlenging of vernieuwing van een huurcontract | Ja |
| Grote renovatie, 25% of meer van de woninginhoud | Ja |
In een verkoop- of huuradvertentie moet je de labelletter en de energieprestatie-indicator vermelden, ook bij een monument. Woon je er zelf en ga je niet verkopen, verhuren of ingrijpend verbouwen? Dan hoef je door deze regel niets te regelen.
Heb je geen geldig label? Dan kan de ILT optreden: bij verkoop met een boete, bij verhuur met een last onder dwangsom. Meer over de regels lees je in huis verkopen zonder energielabel en energielabel voor een huurwoning.
Geldt de labelplicht ook voor een rijksmonument of gemeentelijk monument?
Ja. De Rijksoverheid noemt beschermde monumenten volgens de Erfgoedwet en volgens een provinciale of gemeentelijke monumentenverordening. Het gaat dus om meer dan alleen rijksmonumenten. Twijfel je over de status van je woning? Dan kun je dat navragen bij je gemeente of opzoeken in het monumentenregister.
Staat je woning in een beschermd stads- of dorpsgezicht, zonder zelf monument te zijn? Dan gold de oude vrijstelling niet, dus had je ook vóór 29 mei 2026 al een label nodig. Dat is bijvoorbeeld van belang in steden met een grote historische kern. Zie ook onze pagina over een energielabel in Den Haag.
Gebouwen die worden gebruikt voor religieuze activiteiten, zoals kerken en moskeeën, staan bij de Rijksoverheid wel bij de uitzonderingen.
Waarom kan het label van een monument laag uitvallen?
De berekening gaat uit van de woning, niet van de bijzondere waarde ervan. Een onderzoek in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken, dat RVO in 2024 publiceerde, concludeert dat de NTA 8800 geschikt is om het label van een monument te bepalen, maar noemt ook aandachtspunten:
- Dikke massieve muren. De standaardwaarden geven die mogelijk niet goed weer.
- Natuurlijke ventilatie. Een gebouw zonder ventilatiesysteem past minder goed in de methode.
- Voorzetramen. Die worden gecombineerd met het aanwezige glas ingevoerd, wat lastig kan zijn.
Volgens dat onderzoek is het label een gestandaardiseerde maat en moet je het ook zo lezen. Hoe het label je woning beoordeelt, zegt dus niets over de monumentale waarde. Leg vooraf zoveel mogelijk bewijs klaar, want ontbrekende gegevens worden voorzichtig ingeschat. Wat er tijdens het bezoek gebeurt, lees je in wat doet een EP-adviseur tijdens de opname.
Wat betekent een laag label voor verhuur?
Monumenten worden in het woningwaarderingsstelsel anders behandeld dan andere woningen. Volgens de Rijksoverheid krijgen rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten bij label E of lager 0 punten, en dus geen minpunten. Hoe het puntensysteem verder werkt, lees je in energielabel voor een huurwoning.
Kun je het label van een monument verbeteren?
Dat kan, maar niet alles mag zomaar. Voor de meeste verbouwingen aan een beschermd monument heb je volgens de Rijksoverheid een omgevingsvergunning nodig, ook voor het vervangen van historisch glas. Bespreek je plan daarom vooraf met je gemeente en kijk in het Omgevingsloket.
Voor eigenaar-bewoners kent de ISDE-subsidie eigen eisen voor woningen in een rijks-, provinciaal of gemeentelijk monumentenregister (bron: RVO). Zo geldt voor gevel-, dak-, zolder- en vlieringisolatie een Rd-waarde vanaf 2,5 in plaats van 3,5. Verhuur je het monument, dan loopt de aanvraag via de SVOH. Welke maatregelen het meeste opleveren, lees je in energielabel verbeteren.
Vraag het energielabel voor je monument aan
Ga je je monument verkopen of verhuren? Vraag het energielabel aan. Noem er even bij dat het om een monument gaat, dan weet de EP-adviseur waar die op moet letten.
Veelgestelde vragen
Heeft een rijksmonument een energielabel nodig?
Ja. Sinds 29 mei 2026 is de vrijstelling vervallen. Dat geldt voor monumenten die beschermd zijn volgens de Erfgoedwet en voor monumenten met een provinciale of gemeentelijke bescherming.
Moet ik mijn monument verduurzamen?
Nee. Volgens RVO blijven monumenten uitgezonderd van de energie-eisen zelf. Je moet wel een geldig label hebben bij verkoop en verhuur.
Telt een laag label mee voor de huur van een monument?
Een monument krijgt geen minpunten. Volgens de Rijksoverheid krijgen monumenten bij label E of lager 0 punten in het woningwaarderingsstelsel.
Moet ik als huurder van een monument al een label krijgen?
De plicht geldt bij een nieuw huurcontract en bij verlenging of vernieuwing van een huurcontract. Bij twijfel over jouw situatie kun je de Helpdesk Energielabel van RVO bellen.
Is een label bij een monument anders dan bij een gewone woning?
Nee. Een monument krijgt hetzelfde soort label en de EP-adviseur rekent met dezelfde methode, de NTA 8800. Die wordt in een onderzoek in opdracht van het Rijk geschikt geacht voor monumenten.
